İlk olarak Naviga Magazin’de yayınlanmıştır. © Naviga
Nasıl yapılmalı?
Güzel bir güneşli gün, mavi gökyüzü, havada keyifli bir esinti ve davetkar deniz kokusu. Ve yakında sizin olacak tekne ile denize çıkmak üzeresiniz. Harika görünüyor değil mi? … Ama bir deneme seyri keyifli bir tekne yolculuğunun çok ötesine geçmeli.
Yeni veya kullanılmış bir tekne satın alırken kapsamlı bir deneme seyri yapmak çok önemlidir. Özellikle satınalma öncesi sörveylerin vazgeçilmez bir parçası olan deneme seyri, teknenin mevcut durumu, geçmişi ve geleceği ile ilgili birçok bilgiyi gün ışığına çıkartabilir. Deneme seyrinin planlanarak doğru yapılması, satın almayı düşündüğünüz tekne için sağlıklı karar vermenize ışık tutar.
Ancak yarım yamalak yapılan bir deneme seyri, başka birinin problemlerini satın almanıza veya size ve ailenize uygun olmayan bir tekne satın almanıza sebep olabilir.
Deneme seyrini doğru yapmak için öncesinde kapsamlı bir planlama yapılmalı ve seyir sırasında da gözlem, ölçüm ve testler yapılarak kaydedilmelidir.
Deneme seyri sırasında motor ve genel tekne performansının yanı sıra, dümen donanımı, makine kontrolleri, şaft(lar), motor takozları ve egzoz sistemleri, sabit ve hareketli arma bileşenleri ve yelkenler test edilmeli ve teknenin yapısal unsurları da yük altında incelenmelidir.
Ayrıca, tüm donanım ve yelkenler işlevsellik ve kullanıma uygunluk açısından test edilmelidir. Elektronik ve navigasyon ekipmanı da mümkün olduğunca fonksiyon ve kalibrasyon doğruluğu açısından test edilmelidir.
Deneme seyirlerinin her zaman akredite bir deniz tekne sörveyörü ve / veya sertifikalı bir motor teknisyeni tarafından yapılmasını tavsiye ederim. Ancak bazı durumlarda bütçeniz veya diğer sınırlamalarınız size bir sörveyör veya motor teknisyeni ile çalışma şansı vermeyebilir.
Deneme seyrini kendisi yapmayı planlayanlara önerilerim;
Deneme seyri öncesi:
• Hava ve deniz durumu tahminlerini kontrol edin ve tarihinizi buna göre planlayın.
• Seyire katılacak kişi sayısını minimumda tutun. Kalabalık bir tekne deneme seyrini daha az güvenli, daha zor ve daha karmaşık hale getirecektir.
• Tekneyi kullanmak için kalifiye bir kişinin hazır olacağından emin olun. (Tekne sahibi veya kaptanı) Hem maddi/manevi sorumluluklar nedenleriyle, hem de sizin gözlem yapmak, ölçmek, test etmek ve not almakla da meşgul olacağınızı düşünerek, deneme seyri sırasında tekneyi siz kullanmamalısınız.
• Bir deneme seyri planı hazırlayın (yapılacak test ve manevraların listesi, vb.) Ve planınızı önceden tekne sahibiyle veya kaptanıyla paylaşıp mutabık kalın.
• Tekne sahibine, kaptana veya brokera önceden motorun (veya motorların) ısıtılmaması konusunda talimat verin. Soğuk bir bir motorun çalışmasından çok şey öğrenebilirsiniz, soğuk motorun marş sırasındaki davranışı, kompresyon, zayıf aküler ve diğer potansiyel problemleri gözlemlemek için iyi bir fırsattır.
• Sintineleri (su seviyesi, yağ varlığı, vb.) kontrol edin ve seyirden geri döndüğünüzde önceki durumuyla karşılaştırın. Önce/Sonra resim çekmek yardımcı olacaktır.
• Motor ve jeneratör çalışma saatlerini kontrol edin ve kaydedin.
• Seyirden önce motor yağı ve soğutma suyu seviyelerini ve şanzıman yağ seviyesini kontrol edin ve seviyelerini kaydedin.
• Tüm yakıt ve su deposu seviyelerini kontrol edin ve kaydedin. Depoların en az yarı dolu olduğundan emin olun (tam dolu olmasi çok daha iyi) Bu sayede hem olası sızıntıları hem de teknenin motor ve/veya yelken performansını yüklü durumdayken gözlemleyebilirsiniz.
• Seyirden önce (eğer mümkünse) motorun, şanzımanın ve jeneratörün altına temiz bir bez veya streç film yerleştirin (yağ sızıntıları varsa daha belirgin hale getirir)
• Deneme seyrinde yanınızda bulundurmanızı önerdiğim aletler ; Kronometre, dijital kamera, ses kaydedici, ses seviyesi ölçer, GPS (gerekli uygulamalara sahip bir akıllı telefon bu görevlerin tümünü gerçekleştirebilir) IR Termometre, multimetre, strobe ışık, dürbün, not defteri ve kalemler.
Seyir sırasında
• Motoru çalıştırmadan önce tüm motor ve sintine pompası alarmlarının çalışıp çalışmadığını kontrol edin.
• Motorun yağ basıncını, sıcaklık ve alternatör voltaj çıkışını çeşitli devirlerde (yavaş, yarım ve tam yol) kaydedin.
• Çeşitli motor devirlerinde tekne hızını kaydedin (yavaş, yarım ve tam yol)
• Salmastra ve dümen rakorlarını sızıntı açısından inceleyin. Bunların tekne bağlıyken kuru olması normaldir, ancak tekne yol yaparken sızıntı görülebilir.
• Makine şatftını çeşitli hızlarda titreşim açısından kontrol edin. Görünür yalpalama varsa, şanzımanın üst kısmına dokunarak sorunun ne kadar kötü olduğuna dair kaba bir fikir edinebilirsiniz. Orada da hissedebiliyorsanız, sorunun acilen düzeltilmesi gerekir.
• Motor üreticisinin tavsiye ettiği maksimum RPM değerine dikkat edin ve motor biraz ısındıktan sonra kısa bir süre tam yol çalıştırılmasını isteyin. Tekne hızını, makine dairesini, eşanjörü, şanzıman sıcaklığını ölçün ve kaydedin. Ayrıca olağan dışı koku, ses, duman, titreşim, veya tekne sahibinde aşırı terleme 🙂 gibi durumlari gözlemleyin.
• Jeneratör varsa, çalıştırın ve jeneratörden beslenen tüm sistemlerin çalışmasını sağlayın, ocak, fırın, soba / su ısıtıcısı / klima vb. performansı gözlemleyin ve kaydedin.
• ileri – Boş – Geri testi; Seyir hızından boşa, sonra geri vitese geçip sonra gazı arttırarak yapilir. Bu test sırasında motor takozları, bağlantı noktalarını ve şaftı izleyin.
• Sekiz çizme manevrası: .Bu manevralar teknenin manevra kabiliyetini, davranışını ve teknenin iskele ve sancak yönlerinde eşit dönüş yarıçapına sahip olup olmadığını doğrulamak için faydalıdır. Bu manevra sirasinda dümen donanimini, dümen şaftını ve dümen salmastrasini izleyin ve kaydedin.
• Yelkenliler için; Tüm yelkenleri basın ve durumlarını gözden geçirin (daha önce yapılmış onarımlar, yamalar, sökük bölgeler, sürtünme hasarı, vb.) Ayrıca hareketli armanın çalışmasını inceleyin. Teknenin ve armanın nasıl işlediğini görmek için birkaç tremolo atin. Camadan sistemini test edin.
İskeleye geri dönünce;
• Motor ve jeneratör çalışma saatlerinin yanı sıra yakıt ve su deposu seviyelerini kontrol edin ve kaydedin.
• Motor yağı, şanzıman yağı ve soğutma suyu seviyelerini kontrol edin ve kaydedin.
• Seyir öncesinde motor, jeneratör ve şanzıman altına önce yerleştirdiğiniz bez/kağıt vs. ve sintineleri ve de makine dairesi genelini kontrol edin ve fotoğraflarını çekin.
Tecrübelerime dayanarak, deneme seyrini, denizde sistem sörveyi sonrasında yapmak, deneme seyrinden daha verimli sonuçlar almamızı sağlıyor diyebilirim. Sörvey sırasında bulduğumuz ipuçları, sistem yük altına sokulduğunda daha belirleyici bulgular veriyor.
Deneme seyrini sörvey sonrasında yapmak da bize bu ipuçlarını takip etme şansı veriyor. Planlamanızı yaparken bu noktayı da göz önünde bulundurmanızı öneririm.
Denizle, sağlıcakla, selametle kalın.
Mustafa Aksüt
