İlk olarak Naviga Magazin’de yayınlanmıştır. © Naviga
Dünyada yaklaşık 300 yıllık geçmişi olan tekne sörveyi kavramı, son dönemlerde ülkemizde ticari denizcilik alanının ötesinde de yaygınlaşmaya başladı. Gezi/Yat segmentinde tekne sahiplerinin sörvey konusuna aşina olmaması ve standart altında yapılan tekne sörveylerinden edinilen negatif tecrübeler, amatör denizciliğimizde, yeni yeni yer bulmaya başlayan tekne sörveyi konusunda bazı soruları da beraberinde getirmekte.
Sörvey konusunda en çok karşılaştığım 6 soruyu ve cevaplarımı sizler için derledim.
1. Tekne Sörveyi tam olarak nedir?
Tekne Sörveyi, sahip olduğunuz veya satın almayı planladığınız teknenin mevcut durumunu ve denize elverişliliğini belirlemek için yapılan ayrıntılı bir incelemedir. Sörvey kapsamında, aşağıda yer alan sistemler detaylı olarak incelenir ve raporlanır.
– Dış gövde (Borda ve Karina)
– İç gövde ve yapısal bölümler (Perdeler, Kemereler vs.)
– Ana güverte, üst yapı, üst güverte ve Flybridge (siperlik, tente ve güneşlikler dahil)
– Navigasyon ve iletişim ekipmanları
– Güvenlik ve yangınla mücadele ekipmanları (vardavelalar, merdiven ve platformlar dahil)
– Demirleme ve demirleme ekipmanları
– DC ve AC elektrik sistemleri
– Tesisat ve sintine tahliye sistemi
– Tatlı, tuzlu, siyah ve gri su sistemi
– Yakıt sistemi, makine dairesi, ana motor(lar) ve şanzıman(lar)
– Dümen sistemi ve şaft(lar), hidrolik sistemler ve diğer tahrik donanımı
– Stabilizatör sistemi, baş/kıç pervaneleri ve trim sistemleri
– Direkler, sabit ve hareketli arma ve yelkenler
– Pişirme, soğutma ve havalandırma sistemleri (klimalar dahil)
_ Eğlence sistemi
_ Bot ve diğer destek unsurları
Sörveyör tüm bulgularını, fotoğraf, ölçüm değeri, örnekleme gibi yöntemlerle somut kanıtlara dayanarak raporlamalıdır.
2. Neden sörvey yaptırmalıyım?
Tekne satın alırken alacağınız teknenin durumu hakkında her şeyi bilmek istersiniz. Tekneyle ilgili sorunlar varsa, bunların ne olduğunu ve onarımının ne kadara mal olacağını bilmek, daha sağlıklı karar vermenizi sağlar. İyi hazırlanmış ve kapsamlı bir sörvey raporu, istediğiniz tekneyi doğru fiyata satın alırkenö somut deliller ışığında pazarlık etmenize de yardımcı olacaktır.
Aynı şekilde teknenizde yapılması gereken önleyici bakım, gerekli onarım ve yenilemelerin gerekli olduğunda ve zamanında, doğru ve adil maliyetle yapılabilmesi için de sörvey hizmeti almanız önerilir.
3. İlgilendiğim tekne zaten çok yeni, yine de sörvey yaptırmalı mıyım?
Her ne kadar teknenin nispeten yeni olması, durumunun da iyi olacağı anlamına gelse de, istatistik olarak tekne hasarlarının %12’sinin uygun bakım yapılmamasından kaynaklanmaktadır. Buna ek olarak teknenin kullanılmış olduğu zaman döneminde başka hasarlar da oluşmuş olabilir. Teknenin bakımının doğru yapılıp yapılmadığını anlamak, eğer varsa yapılmış tamirler sonucu, makyaj, macun ve boyanın altına saklanmış olan olası problemleri görebilmek için sörvey uzmanlığına basvurmanız tavsiye edilir.
4. Tekneyi ustaya göstermek de aynı işi görmez mi?
Tekne ustaları işlerini yıllardır yapan, büyük çoğunluğu alanlarında sağlam bilgi ve tecrübe sahibi olan profesyonellerdir. Ancak teknelerin çok sayıda sistemi bir arada barındıran, kompleks yapılar olduğunu mutlaka göz önünde buludurmalısınız. Tekne ustaları, çalıştıkları uzmanlık alanlarında derin bilgi ve tecrübe sahibi olmalarına karşın teknede bulunan her unsur üzerine aynı derecede bilgi ve deneyime sahip olmayabilirler.
Öte yandan sörveyörün, sözkonusu teknenin satışı, yenilenmesi, onarımı gibi konularda hiçbir maddi ilişkisi, beklentisi ve bağlantısı yoktur, olmamalıdır.
Sörveyör sadece ve sadece müşterisi için çalışır, incelemeler sonucu, somut bulgular toplar ve derlediği raporu yalnızca müşteri ile paylaşır.
Ne satıcı, ne broker, ne tersane veya refit şirketi ne de diğer yükleniciler sörvey bulgularına ulaşamaz, kendi mali beklentileri yönünde manüple edemez.
Özetle, Sertifikali bir profesyonel sörveyör ile çalışıldığında, sörvey süreci baştan sona profesyonel, şeffaf, objektif ve yalnızca müşterinin bilgisine açıktır.
5. Sörvey sadece tekne satın alırken mi yapılmalı?
Teknenizin durumunu tam anlamıyla belirleme ihtiyacı duyduğunuz her koşulda sörvey’e başvurmanız tavsiye edilir. Farklı durumlar için, farklı sörvey kapsamları vardır;
– Sigorta sörveyleri: Bazı sigorta şirketleri bir tekneyi sigortalamadan önce alacakları riskin kabul edilebilir seviyede olup olmadığını belirleyebilmek ve risk primini doğru hesaplayabilmek için sörvey talep etmektedir. Sigorta sörveyleri genelde, teknenin kullanım amacına uygunluğu, denize elverişliliği, yapısal bütünlüğü ve güvenlikle ilgilidir.
Kuzey Amerika ve Avrupada sigorta şirketleri, 10 yaş ve üzeri tekneler için sörvey talep eder ve ayrıca sigorta sörveyi her 5 yılda bir yenilenir. Ülkemizde de bazı sigorta şirketleri benzer uygulamalar yapmaktadır.
– Tekne inşa sörveyleri: Müşterinin isteğine göre, özel siparişle inşa edilen tekneler için yapılır. Bu kapsamda sörvey, farklı üretim aşamalarında üretimin incelenerek raporlanması ile gerçekleştirilir.
Bu incelemeler gövde ve üst yapının inşası, yapısal bütünlük, mekanik ve elektrik sistemlerin kurulumunu, teknenin ve üst yapının boya ve kozmetik işlerinin, sistemlerin kurulumunu ve tamamlandıktan sonra teknenin kozmetik uyumunu ve sipariş şartnamesine uygunluğunu kapsar.
Özel sipariş bir teknenin inşası sırasında, siparişi veren tekne sahibinin kendi çıkarları doğrultusunda hareket eden bağımsız bir sörveyöre sahip olmasının birçok faydası vardır.
Refit sörveyleri: Refit yapılacak teknenin, onarım öncesi incelenerek, refit kapsamının belirlenmesi, teknenin mevcut durumu ve müsterinin istekleri doğrultusunda refit şartnamesinin hazirlanmasını kapsar.
Yapılması gerekli onarımların gözden kaçırılmaması, işlem sırasının doğru belirlenmesi ve refit projesinin doğru ve zamanında tamamlanabilmesi için hayati önem taşır.
Kabul Sörveyleri: Yeni inşa edilmiş veya refit aşaması tamamlanmış bir teknenin, müşteriye teslimi sırasında, yapılan refit veya inşanın sipariş ve/veya şartnameye uygunluğunu belirlemek amacıyla yapılır.
Hasar Sörveyleri: Hasar görmüş teknelerin hasar kapsamının ve sigortanın sorumluluk kapsamının belirlenmesi amacıyla yapılır. Hasar sörveylerinde sörveyör genellikle sigorta şirketi tarafından görevlendirilir. Büyük ve komplike hasarlarda, tekne sahibi hasarın boyutunu ve gerekli onarımların detaylarını ayrıca belgelendirmek ve olası ihtilafları önlemek amacıyla bağımsız bir sörveyör ile çalışabilir.
Kısıtlı Kapsam Sörveyleri: Tekne üzerinde belirli bir ekipman veya sistemin incelenerek raporlanmasından ibarettir. Genellikle yelkenli teknelerde arma donanımı gibi incelemesi farklı uzmanlık ve prosedür gerektiren unsurlar ve/veya sistemler için uygulanır.
6. Sörvey nasıl yapılır.
Tipik bir satınalma öncesi sörvey, Deniz, Kara ve deneme seyri olarak adlandırılan üç aşamada tamamlanır.
Deniz sörveyi, teknenin tüm sistemlerinin (elektrik, tatlı, gri ve atık su sitemleri, ısıtma- soğutma- havalandırma, tahrik ve dümen, güvenlik, güverte, üst yapı, perde ve kemereler, hatch, lomboz ve kapılar gibi) envanterinin çıkartılarak incelenmesi ile yapılır.
Kara sörveyi, teknenin su kesimi altında kalan bölümü ve ekipmanların incelenmesidir. Bu aşamada gövdede olası hasarlar, olası ozmoz ve/veya çürüme belirtileri, şaft, pervane ve diğer su kesimi altı ekipmanlar incelenir ve değerlendirilir.
Deneme seyri, teknenin özellikle tahrik ve dümen sistemlerinin yük altında incelenmesi ile yapılır. Bu aşamada, makine(ler), dümen sistemleri, yelkenler, sabit ve hareketli arma, elektronik ve navigasyon sistemleri makul ölçüler içerisinde maksimum yük altında test edilir ve belgelenir.
Bu üç aşamanın gerçekleştirilmediği sörveyler, tam sörvey olarak değerlendirilmez. Bu aşamalardan sadece herhangi biri, ihtiyaçlar ve koşullar göz önünde bulundurularak yapılabilir ve dar kapsam sörvey olarak tanımlanırlar.
Yukarıda derlediğim 6 soru sörvey yaptırmak isteyenler tarafından bana en çok yöneltilen, en çok merak edilen sorular diyebilirim. Doğal olarak temel soruları takip eden onlarca devam sorusu da var. Bunlar gerek inşa teknikleri, gerek bakım, gerek malzeme konularında. İlerleyen bölümlerde bunların çoğunu sistem ve problem odaklı olarak ele almaya çalışacağım. (Arma kontrol, bakım ve onarımı – tekne inşa malzemeleri ve yaygın problemleri gibi)
Hepinize iyi seyirler…. Selametle….
Mustafa Aksüt
Blue Matter Marine Consulting
Assoc. IIMS – A1762
Navtech-USSA MMS21020A
Sonraki Başlık… Hangi Sörveyörle çalışmalıyım? >>>
